Newly Discovered Medieval ‘Silian 3’ Stone On Display!

On Friday 7 June, Royal Commission staff member, Nikki Vousden, invited members of the public to St Sulien’s Church to see the newly-discovered medieval carved stone, ‘Silian 3’. Professor Nancy Edwards, of Bangor University, and archaeologists from Lampeter University also attended. Nancy Edwards, specialist in medieval stone sculpture and author of A Corpus of Early Medieval Inscribed Stones and Stone Sculpture in Wales, noted the lost stone in Volume II of her corpus and was keen to see it for the first time. She used a torch to highlight the decoration, and carefully examined the stone to check that there were no further signs of carving. Professor Edwards noted that although the cross and lozenge pattern appears on at least two other carved stones in Wales, she does not know of another example of the pattern as a whole. She also noted that the carving consists of punch marks, meaning that the pattern was punched out using a metal tool. Professor Edwards was of the opinion that part of the original pattern has broken off, although its outer edge is evident in places.

Professor Edwards takes notes while a torch is used to highlight detail of the stone’s decoration.

Around 30 locals and visitors to the area attended the event, as did Reverend Chris Webb (Silian’s vicar) and archaeologists from University of Wales TSD Lampeter, including Professor David Austin. In addition to listening to the expert opinion of Professor Edwards, visitors also had the opportunity to view the find-spot. Professor Edwards took a photograph and GPS reading of the location, in order to update her records. The location of ‘Silian 3’ is no longer unknown, as stated in her corpus!

Archaeologists, Professor Edwards and locals pay a visit to the find-spot.

Article by Nikki Vousden, Data and Technology Team.

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Helpwch Ni I Greu Sgwadron Gwlanog – Rydyn Ni Angen Eich Sgiliau Gwau I Esgyn I’r Awyr!

“Edafeddfomio” dros Bont Llangynidr ger Crucywel

I ddathlu Diwrnod Byd-Eang Gwau’n Gyhoeddus (8-16 Mehefin 2013), mae Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru yn galw am gymorth ‘edafeddhedwyr’ gwirfoddol i greu sgwadron o awyrennau wedi’u gwau i feddiannu ardaloedd trefol a gwledig.

Gofynnir i wirfoddolwyr ddangos eu sgiliau gwau a darganfod mwy am hanes eu hardaloedd drwy ‘edafeddfomio’ lleoliadau gerllaw sydd i’w cael hefyd mewn ffotograffau Aerofilms.

Meddai Natasha Scullion, Swyddog Gweithgareddau Prydain Oddi Fry: ‘Rydyn ni’n annog pobl sydd wrth eu bodd yn gwau i ymuno â ni drwy ddirwyn eu gwlân ac esgyn i’r awyr gyda Phrydain Oddi Fry!’

Ewch i www.britainfromabove.org.uk a gadewch i gasgliad unigryw Prydain Oddi Fry o awyrluniau gwych a dynnwyd rhwng 1919 a 1953 fod yn ysbrydoliaeth i chi. Mae’r delweddau’n darparu cofnod ffotograffig heb ei ail o Brydain o’r awyr yn yr ugeinfed ganrif. Maen nhw’n dangos y newidiadau enfawr sydd wedi digwydd ym meysydd tai, hamdden, diwydiant, cludiant ac amaeth ac effeithiau dau ryfel byd ar y tir. Gallwch gyrchu mwy na 35,000 o ddelweddau am ddim.

Gallwch lwytho’r cyfarwyddiadau a’r patrwm i lawr o www.britainfromabove.org.uk a thrwy borthiant Twitter Prydain Oddi Fry English Heritage @AboveBritain.

Mae cymryd rhan yn hawdd.
Cam 1. Ewch ati i wau eich awyren. Defnyddiwch ein patrwm ni neu eich patrwm eich hun. Rhowch rwydd hynt i’ch dychymyg ...
Cam 2. Ewch i www.britainfromabove.org.uk  i ddod o hyd i ddelweddau o’ch ardal chi a dewiswch hoff leoliad. Os dymunwch, gadewch eich campwaith i bobl eraill ei fwynhau.
Cam 3. Llwythwch eich llun i fyny i’n grŵp GWAU dros Brydain Oddi Fry yn www.britainfromabove.org.uk/groups/knit-britain-above i ymuno â rhengoedd eich cyd ‘edafeddhedwyr’.

Claude Graham-White yn hedfan awyren Farman yn Bournemouth, 1910

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Cyfleuster Chwilio Newydd Coflein

Bydd dimensiwn newydd i system cyrchu’r we y Comisiwn Brenhinol – Coflein – yn cael ei gyflwyno ar 11 Mehefin. Hyd yn hyn, mae ymchwilwyr wedi gallu chwilio ein cronfa ddata o safleoedd a henebion i ddarganfod y cofnodion archifol hynny yng Nghofnod Henebion Cenedlaethol Cymru sy’n ymwneud yn benodol â’r safleoedd mae chwiliad yn dod o hyd iddynt. Ond o 11 Mehefin, bydd defnyddwyr hefyd yn gallu chwilio catalog archifau Cofnod Henebion Cenedlaethol Cymru yn uniongyrchol. Bydd hyn yn caniatáu i’r cyhoedd archwilio ein casgliadau yn fwy manwl a chyrchu cyfeiriadau at gofnodion nad ydynt o anghenraid yn gysylltiedig â safleoedd penodol.

Bydd defnyddwyr yn gallu chwilio am gofnodion a gynhyrchwyd gan unigolion penodol, er enghraifft archaeolegydd neu hanesydd adnabyddus, neu gan wahanol gyrff. Bydd modd gwneud chwiliadau hefyd yn ôl dyddiad, yn ôl cyfrwng y cofnod, drwy ddisgrifiad testun-rhydd, neu drwy gyfuniadau o’r tri therm hyn. Yn ogystal, gall ymchwilwyr fynd yn syth at gasgliadau penodol a’u harchwilio drwy bori, neu drwy ddefnyddio’r paramedrau chwilio a amlinellwyd uchod. Bydd y canlyniadau’n arddangos y cofnodion yn ôl hierarchaeth y catalog (e.e. ar lefel y casgliad, y grŵp a’r eitem), gan alluogi defnyddwyr i ddeall cyd-destun y cofnodion o fewn eu casgliadau cysefin, a gweld y berthynas rhwng y gwahanol gofnodion.

Bydd nodweddion newydd hefyd yn ei gwneud hi’n bosibl i ddefnyddwyr fireinio eu chwiliadau drwy bennu meini prawf pellach, e.e. drwy ddewis cofnodion o gasgliadau penodol yn unig neu drwy gyfyngu chwiliadau i gofnodion sy’n cynnwys eitemau digidol ar-lein yn unig. Yn ogystal, bydd defnyddwyr yn gallu pennu pa lefel o gofnodion catalog y maent hwy am eu gweld, boed yn gasgliad, grŵp neu eitem. Bydd y gallu hwn i fireinio chwiliadau drwy bennu meini prawf pellach yn cael ei gymhwyso at gyfleusterau chwilio presennol y wefan yn ystod yr wythnosau i ddod.

Gellir dod o hyd i Coflein yma: http://www.coflein.gov.uk

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Pe Bai’r Cerrig Mud Hyn Yn Gallu Siarad...

Dydd Gwener Mehefin 14eg 7pm Eglwys Ysbyty Cynfyn

Mae mynwentydd yn lleoedd arbennig sy’n llawn gwybodaeth achyddol a all fod yn ddefnyddiol iawn os nad oes cofnodion papur ar gael. Bydd y sgwrs hon yn ymdrin â phrosiect cymunedol sydd wedi canolbwyntio ar boblogaeth ardaloedd mwyngloddio Ceredigion.

Fel rhan o’r wythnos Coleddu Mynwentydd bydd Samantha Jones, archaeolegydd cymunedol y Prosiect Cysylltiadau Metel, yn rhoi sgwrs gyda lluniau ar y gwaith diweddar yn Eglwys Ysbyty Cynfyn.
Croeso i bawb

I gael rhagor o fanylion cysylltwch â Samantha Jones,
samantha.jones@cbhc.gov.uk
Ffôn: 01970 621203

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Fields of Play: The Sporting Heritage of Wales

Cefnogwyr yn ffarwelio â Pharc yr Arfau, Caerdydd, cyn iddo gael ei ddymchwel ym 1997.
(DI2006_1049, nprn 3064) © Hawlfraint y Goron: CBHC

“Mae pob pafiliwn neu dŷ clwb wedi gorfod ymladd i gael ei adeiladu ac mae pob clwb wedi wynebu ei frwydr ei hun i oroesi. Dyma pam ein bod ni’n coleddu ein meysydd chwarae ac yn eu hamddiffyn yn ffyrnig.” Eddie Butler

“Gallai testun Dr Leeworthy fod wedi sefyll ar ei ben hun, heb ei addurno, ond mae’n dod i ni mewn cyfrol sy’n llawn lluniau trawiadol. Mae’n cyflwyno i ni enghraifft glasurol o sut y gall darluniau fod cyn bwysiced â thestun a sut y mae’r ddau yn gweithio gyda’i gilydd i gloi dadleuon ac i ddwysáu ein dealltwriaeth o thema.” (Peter Stead, Morgannwg, cyfrol 56)

Yn yr unfed ganrif ar hugain mae llawer ohonom yn cymryd parciau, meysydd chwarae a chanolfannau hamdden yn ganiataol. Ond y tu ôl i bob un mae hanes o frwydro – yn erbyn anawsterau mawr yn aml – a dymuniad pobl o bob cefndir i greu rhywbeth gwell i’r dyfodol. Mae Fields of Play: The Sporting Heritage of Wales yn olrhain yr hanes ac yn edrych ar effaith chwaraeon ar dirwedd Cymru fodern.

Mae’n ystyried yr amrywiaeth o gyfleusterau chwaraeon, o’r parc cyhoeddus cynharaf a agorwyd ym 1858 yng Ngerddi Sophia yng Nghaerdydd, i bwll nofio Llwyn Onn yn Wrecsam a agorwyd ym 1854, i’r tiroedd lles niferus a sefydlwyd ar draws Cymru ar droad yr ugeinfed ganrif. Rhoddir sylw i leoliadau chwaraeon llai hysbys, megis y llawr troed-rolio Americanaidd yng Nghaerdydd a adeiladwyd ym 1908, stadiwm rasio milgwn Welsh White City o 1928 a’r Stadiwm Rasio Beiciau Modur byrhoedlog yn Heol Penarth yn y 1950au.

Mae gweithgareddau llai adnabyddus megis y rasys Powderhall, pêl-wthio, pêl-fas a rasys dringo mynyddoedd mewn ceir i gyd yn cael sylw, ochr yn ochr â’r campau mawr – rygbi, pêl-droed a chriced – sy’n tra-arglwyddiaethu heddiw a datblygiad caeau chwarae antur a chanolfannau hamdden.

Trafodir hefyd dreftadaeth chwaraeon Cymru yn fwy cyffredinol, mewn pennod ar rôl cefn gwlad fel iard chwarae genedlaethol sy’n edrych ar yr isadeiledd a grëwyd wrth i feicio, cerdded y mynyddoedd a hosteli ieuenctid ddod yn fwy poblogaidd ar ddechrau’r ugeinfed ganrif.

Ceir yn Fields of Play 172 o ffotograffau hanesyddol a chyfoes gwych, gan gynnwys llawer o ddelweddau sydd heb eu gweld o’r blaen o archif Aerofilms yng Nghofnod Henebion Cenedlaethol Cymru. Mae’r gyfrol yn dadansoddi ac yn adrodd hanes yr agwedd hynod bwysig hon ar dreftadaeth adeiledig Cymru a bydd yn siŵr o gynyddu ein gwerthfawrogiad o leoedd chwaraeon yn y dirwedd.

Fields of Play: The Sporting Heritage of Wales
Pris y llyfr yw £14.95 ac mae ar gael gan y Comisiwn Brenhinol ac ym mhob siop lyfrau dda.


Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Lleoliad Hyfforddi Archaeoleg Gymunedol (1)

Dyddiad Ago: 31 Mai 2013
Dyddiad Cau: 30 Mehefin 2013
Lleoliad: Aberystwyth

Disgrifiad o'r Swydd:
Cyngor Archaeoleg Prydain
Lleoliad Hyfforddi Archaeoleg Gymunedol

Ydych chi eisiau datblygu’ch gyrfa mewn archaeoleg?

Oes gennych chi ddiddordeb mewn gweithio’n uniongyrchol ag amrywiaeth eang o gymunedau?

Nod penodol y Lleoliadau Bwrsari Archaeoleg Gymunedol a gynigir gan Gyngor Archaeoleg Prydain yw darparu hyfforddiant i unigolion y mae ganddynt wybodaeth dda eisoes o theori a thechnegau archaeolegol ac sy’n awyddus i feithrin eu sgiliau i’w defnyddio yn eu gyrfa yn y dyfodol i gryfhau cysylltiadau rhwng y proffesiwn archaeolegol ac amrywiaeth eang o gymunedau.

Ariennir y bwrsarïau gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri drwy ei rhaglen Sgiliau i’r Dyfodol, gyda chymorth English Heritage, Cadw a Historic Scotland.

Bydd un Lleoliad Hyfforddi Archaeoleg Gymunedol derfynol (heb ffocws ar ieuenctid) ar gael o fis Medi 2013. Bydd yr ymgeisydd llwyddiannus yn derbyn bwrsari cyflogedig o £17,000.

Bydd y lleoliad yn:
• Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Aberystwyth)

I gael manylion llawn y swydd ewch i’n gwefan lle gallwch lwytho pecyn cais i lawr (sy’n cynnwys disgrifiad swydd llawn a manyleb person) http://new.archaeologyuk.org/community-archaeology-training-placement

Y dyddiad cau ar gyfer ceisiadau yw: Dydd Sul 30 Mehefin 2013

Graddfa Cyflog: TSB
Cyflog: £17,000 per annum
Hyd y cytundeb: 12 month
Cysylltwch â: Toby Driver

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Lleoliadau Hyfforddiant Archaeoleg Cymunedol (2)

Dyddiad Ago: 31 Mai 2013
Dyddiad Cau: 30 Mehefin 2013
Lleoliad: Aberystwyth

Disgrifiad o'r Swydd:
Cyngor Archaeoleg Prydain
Lleoliadau Hyfforddiant Archaeoleg Cymunedol

Ydych chi eisiau datblygu eich gyrfa mewn archaeoleg?

Oes gennych chi ddiddordeb mewn gweithio’n uniongyrchol ag amrywiaeth o gymunedau a phobl ifanc yn enwedig?

Mae Cyngor Archaeoleg Prydain (CBA) yn cynnig lleoliadau bwrsari â thâl am ddeuddeg mis gyda 12 o sefydliadau ledled Lloegr, yr Alban a Chymru. Mae Lleoliadau Bwrsari Archaeoleg Cymunedol (CATPs) wedi eu hanelu’n benodol at ddarparu hyfforddiant i unigolion sydd eisoes â gwybodaeth ymarferol dda o ddamcaniaeth a thechnegau archaeolegol, sy’n awyddus i ddatblygu eu sgiliau i’w defnyddio yn eu gyrfa yn y dyfodol, er mwyn gwella’r berthynas rhwng y proffesiwn archeolegol ac amrywiaeth eang o gymunedau. Yn benodol, bydd y rownd hon yn canolbwyntio ar ddatblygu diddordeb pobl ifanc yn y maes.

Mae’r bwrsarïau’n cael eu cyllido gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri (HLF) drwy ei rhaglen Sgiliau ar gyfer y dyfodol, gyda chefnogaeth gan Cadw, English Heritage a Historic Scotland. Bydd lleoliadau’n dechrau ym mis Medi 2013, a bydd yr ymgeiswyr llwyddiannus yn cael bwrsari cyflogedig o tua £16,950 (gweler y disgrifiadau swydd unigol am ragor o fanylion).

Y ddau sefydliad o Gymru sy’n cynnal y cynllun yw:
• Ymddiriedolaeth Archaeolegol Clwyd-Powys (Y Trallwng)
• Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru (Aberystwyth)

Ewch i’n gwefan i gael manylion llawn y swyddi, lle gallwch lwytho i lawr y pecynnau cais ar gyfer pob swydd (sy’n cynnwys dyddiadau’r cyfweliadau) http://new.archaeologyuk.org/http://new.archaeologyuk.org/community-archaeology-training-placements-youth-focused

Y dyddiad cau ar gyfer yr holl geisiadau am leoliadau: Dydd Sul 30 Mehefin 2013

Graddfa Cyflog: TSB
Cyflog: £16,950 per annum
Hyd y cytundeb: 12 month
Cysylltwch â: Toby Driver

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Awyrluniwch yr Awyren yn y Gelli Gandryll!

Y cynnyrch gorffenedig: awyren wedi’i hawyrlunio!

 Mewn heulwen braf, ymunodd y Comisiwn Brenhinol â chyrff treftadaeth eraill ar stondin Hanes Cymru yn y Gelli Gandryll eleni, lle cafodd gweithgareddau plant eu cynnal bob dydd. Roedd cyfraniad gwreiddiol y Comisiwn Brenhinol - Awyrluniwch yr Awyren! - yn llwyddiant ysgubol, gan roi cyfle i bawb ddarganfod treftadaeth gyfoethog Cymru o’r awyr drwy ddefnyddio casgliad y Comisiwn Brenhinol o awyrluniau (sydd i gyd ar gael ar Coflein), pot mawr o lud ac awyren bedair troedfedd o hyd! Drwy gydol Dydd Sadwrn, bu ymwelwyr â’r stondin yn brysur yn torri allan ac yn gludio mwy na 700 o ddelweddau i orchuddio’r awyren bren ac roedd y canlyniad  terfynol yn hynod drawiadol.

Bydd gan Robert, arth o ysgol gynradd yn Llundain, lawer i’w ddweud ar ôl mynd adref ar ôl hanner tymor!

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Gwaith Cyfnerthu ar un o Dai Hynaf Ceredigion

Y Neuadd, Tŷ Tuduraidd Diweddar yn Llan-non, Ceredigion.

Yn ystod yr wythnosau nesaf bydd gwaith cyfnerthu’n parhau ar safle’r Neuadd, y tŷ Tuduraidd Diweddar yn Llan-non. Mae Richard Suggett, hanesydd pensaernïol ac uwch-ymchwilydd tîm arolygu’r Comisiwn Brenhinol, yn awgrymu i’r tŷ carreg tair-uned sydd â simnai ystlysol gael ei adeiladu rhwng 1550 a 1575, a’i fod felly’n un o’r tai hynaf yng Ngheredigion.

Dan oruchwyliaeth Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed, mae llawer o waith wedi’i wneud ar y safle i gael gwared â llystyfiant a bron 70 tunnell fetrig o rwbel, fel bod modd gweld y nodweddion sydd wedi goroesi yn glir. Mae’r rhain yn cynnwys porth croes-gyntedd, braced lamp, lle tân ystlysol (wedi’i ailwynebu yn y cefn), ac agoriadau ffenestr.

Ar 27 Gorffennaf fe gynhelir Diwrnod Agored Cloddiad Cymunedol rhwng 11am a 4pm. Bydd y Comisiwn Brenhinol yn ymuno ag Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed ac Amgueddfa Ceredigion ar gyfer Diwrnod Agored yn Nhŷ Tuduraidd Y Neuadd ac Amgueddfa’r Bwthyn yn Llan-non. Fe fydd amrywiaeth o weithgareddau wedi’u seilio ar y cloddiadau cymunedol a bydd y digwyddiadau’n cynnwys sgwrs ar y safle gan Richard Suggett.

Lle tân ystlysol wedi’i gau o’r unfed ganrif ar bymtheg.

Manylion y safle: Y Neuadd www.coflein.gov.uk
Delweddau ar-lein (9)
Casgliadau Cysylltiedig (15)

Coflein yw cronfa ddata ar-lein gyhoeddus CHCC, y gellir ei chwilio’n ddaearyddol drwy fapiau Arolwg Ordnans neu ymholiadau testun. 

Erthygl gan Charles Green, Swyddog Graffigwaith, Tîm Ymgysylltu â’r Cyhoedd.

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Exploring the Archaeology of Cardigan Island

This recent Royal Commission aerial photograph taken in April 2013 clearly shows the visible archaeology that is indicative of past habitation and farming. (Crown Copyright. RCAHMW, 2013).

Royal Commission Investigators have just returned from a visit to explore the archaeology of Cardigan Island. The island lies just off the Ceredigion coast, adjacent to the estuary of the river Teifi and is owned by the Wildlife Trust of South and West Wales. Access to the island is restricted and we were very grateful to be given a place on the boat chartered for the annual egg count of the breeding sea birds and geese.

Landing on the Island. (Crown Copyright. RCAHMW, 2013)

Landing on the island is tricky, and involved a rocky scramble onto the main grassland plateau which at this time of year is covered in extensive patches of bluebells. There are also clusters of tree mallow, not to mention the inhabitants, lots of nesting birds, particularly gulls and geese. It proved to be a noisy day!

Like many of the islands around the coast of Wales, a lack of modern development on Cardigan has preserved the archaeology and aerial photographs clearly indicate evidence of past habitation and farming. Much of the island is covered by ridge and furrow, indicating that at one time, most likely during the medieval period, arable farming was undertaken. However, the nature of these remains suggest this was never long established and it’s more likely that a pastoral economy predominated with the livestock watered by a number of small ponds in the centre of the island.

Two enclosed settlements, most likely later prehistoric in date, indicate that the island was also once settled. The smaller of the two enclosures contains evidence of five circular huts, whilst the much larger enclosure on the north side of the island, has one clear hut circle together with a large rectangular platform, possibly relating to a later phase of use. One unenclosed circular hut platform was also identified against which an earthwork bank dividing the whole island had been constructed.

The archaeology on the ground. GPS survey of the boundary bank dividing the island. (Crown Copyright. RCAHMW, 2013)

The results of our field visit will now be collated into a survey report and the National Monuments Record enhanced with detailed descriptions and photography of the archaeology.

Article by Louise Barker, Head of Recording and Investigation Team

Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn a thanysgrifiwch!

Rydym hefyd ar gael ar:
Twitter Hashtag: #RCAHMWales