Swyddi Tanysgrifio i Swyddi Blog Treftadaeth Cymru News      Pob Sylw Tanysgrifio i Heritage of Wales Sylwadau Blog Newyddion     English

Wednesday, 10 February 2016

Bil Hanesyddol – Deddfwriaeth Newydd I Ddiogelu Hanes Cymru






Heddiw, mae’r ddeddfwriaeth Cymru-yn-unig gyntaf ar gyfer gwella sut y caiff amgylchedd hanesyddol unigryw’r genedl ei ddiogelu wedi cael ei basio gan y Cynulliad Cenedlaethol.

Pan ddaw’n gyfraith, bydd Bil yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) yn cyflwyno mesurau newydd i warchod amgylchedd hanesyddol Cymru.

Bydd yn ei gwneud yn anoddach i unigolion sy’n difrodi heneb warchodedig osgoi erlyniad drwy honni nad oedden nhw’n ymwybodol o statws neu leoliad yr heneb – hynny yw, amddiffyniad o anwybodaeth.

Hefyd, bydd y Bil yn cyflwyno pwerau newydd i weithredu ar frys i stopio gwaith heb awdurdod ar safleoedd hanesyddol ac i atal adeiladau hanesyddol rhag mynd i gyflwr gwael.

Er enghraifft, bydd yn esgor ar ddatblygu system o hysbysiadau diogelu a bydd yn rhoi ffyrdd newydd i awdurdodau lleol allu adennill pan fyddant wedi gorfod gweithredu’n uniongyrchol.

Unwaith y bydd y Bil yn gyfraith, Cymru fydd y wlad gyntaf yn y Deyrnas Unedig i roi cofnodion amgylchedd hanesyddol ar sail statudol – rhywbeth y mae grwpiau rhanddeiliaid wedi bod yn galw amdano ar draws y Deyrnas Unedig.

Mae’r cofnodion hyn yn galluogi i gyngor ar gyfer penderfyniadau gan awdurdodau cynllunio a rheolwyr tir gael ei seilio ar wybodaeth gywir a chynhwysfawr. Mae hyn yn wahanol iawn i’r argyfwng sydd, ym marn llawer, yn wynebu gwasanaethau archaeolegol ledled Lloegr wrth i awdurdodau lleol orfod gwneud toriadau llym.

Bydd y cofnodion hefyd yn darparu mynediad at restr newydd o enwau lleoedd hanesyddol yng Nghymru – sy’n ddatblygiad arloesol arall.

Wrth groesawu’r ffaith fod y Bil wedi’i basio gan y Cynulliad, dywedodd Ken Skates, y Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth:

“Mae amgylchedd hanesyddol Cymru yn golygu mwy na’n henebion enwog a’n adeiladau hanesyddol amlwg; mae hefyd yn cynnwys parciau a gerddi hanesyddol ac, wrth gwrs, enwau ein lleoedd hanesyddol. Caiff cofrestrau statudol eu creu yn awr ar gyfer y ddwy elfen bwysig hyn.

“Ein treftadaeth yw stori ein gorffennol – ac mae’n stori wych; daw yn ei sgil fuddion cymdeithasol a diwylliannol. Hefyd, mae’n gwneud cyfraniad sylweddol at ein heconomi, ar ffurf twristiaeth. Mae’n rhywbeth sy’n bwysig iawn i lawer o bobl – mae difrodi heneb neu adael i adeilad rhestredig fynd a’i ben iddo yn gwneud pobl yn ddig ac yn ofidus.

“Mae’r Bil yn ganlyniad trafodaethau helaeth gyda phobl broffesiynol ym maes treftadaeth, sefydliadau gwirfoddol a’r cyhoedd yn gyffredinol. Rhoddodd hyn syniad eglur inni o’r heriau a’r angen am fecanweithiau effeithiola hyblyg ar gyfer rheoli newid.

“Rwy’n falch iawn ein bod, drwy basio’r Bil, yn mynd i allu diogelu ein hamgylchedd hanesyddol yn well. Hefyd, byddwn yn codi ymwybyddiaeth o’i bwysigrwydd ac yn cefnogi’r gwaith o’i reoli mewn ffordd gynaliadwy. Mae angen diogelu ein safleoedd a’n hadeiladau hanesyddol yn y fath fodd - er mwyn iddynt barhau i ddiddori ac ysbrydoli pobl am ganrifoedd i ddod.”

Hefyd, bydd y Bil yn symleiddio rhai o’r systemau sydd ar waith i reoli henebion cofrestredig ac adeiladau rhestredig drwy alluogi perchnogion i ddod i gytundebau partneriaeth treftadaeth gwirfoddol gydag awdurdodau.

Bydd y Bil yn gwneud y canlynol hefyd:

  • Creu panel annibynnol i roi cyngor arbenigol i Weinidogion Cymru ar bolisi a strategaeth;
  • Cyflwyno proses ymgynghori ffurfiol gyda pherchnogion adeiladau neu henebion cyn i benderfyniad i’w diogelu gael ei wneud;
  • Ehangu’r diffiniad o beth y gellir ei ddiogelu fel heneb i gynnwys rhai meysydd brwydrau ac aneddiadau cynhanesiol.


Dywedodd Justin Albert, Cyfarwyddwr yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol yng Nghymru:

“rydyn ni’n falch iawn o edrych ar ôl rhai o safleoedd hanesyddol enwocaf Cymru. Mae rhoi sail statudol i’r gwaith o ddiogelu ein hamgylchedd hanesyddol yn beth gwych, a bydd yn help mawr i’w sicrhau ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.

“Mae’r sector treftadaeth cyfan wedi cyfrannu at ddatblygiad y ddeddfwriaeth hon – credwn y daw yn ei sgil fuddion mawr o ran ein gallu i greu a chynnal diwydiant twristiaeth llewyrchus a swyddi, sgiliau ac adnoddau y gall bawb yng Nghymru fanteisio arnynt.

“Bydd cynnal a gwella ein hamgylchedd hanesyddol yn dangos i’r byd ein bod yn wlad falch ac ystyriol a’n bod hefyd yn wlad arloesol. Hyn ei dro, bydd hynny’n gwneud Cymru’n wlad y bydd pobol am ymweld â hi..”

I gyd-fynd â’r Bil, caiff polisi, cyngor a chanllawiau newydd eu cyhoeddi ar ôl cyfnod o ymgynghori.

Bydd y rhain yn helpu i gyflawni nodau’r Bil yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) newydd, y Bil Cynllunio (Cymru) newydd a’r Bil Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) newydd.

Daw Bil yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) yn Ddeddf pan gaiff y Cydsyniad Brenhinol ym mis Mawrth 2016.


Gwybodaeth Ychwanegol

Caiff dros 30,000 o swyddi eu cefnogi gan ein hamgylchedd hanesyddol ac mae’n ychwanegu tua £840 miliwn i economi’r wlad – sy’n cyfrif am un-rhan-o-bump o gyfanswm gwariant twristiaeth yng Nghymru.

Nid oes unrhyw achos yn dangos yn amlwg pa mor fregus a gwerthfawr yw ein hamgylchedd hanesyddol na’r difrod difrifol a wnaed i ran o Glawdd Offa yn 2013. Mae Clawdd Offa wedi bodoli ers mwy na 1200 o flynyddoedd, felly mae achos o’r fath yn dangos sut y gellir colli pethau hynafol gwerthfawr dros nos, bron.

Cofnodwyd 119 achos o ddifrod i henebion cofrestredig rhwng 2006 a 2012 – a dim ond un erlyniad llwyddiannus a gafwyd yn y cyfnod hwnnw.

Gallwch gael rhagor o wybodaeth am y Bil drwy glicio ar y ddolen isod: http://gov.wales/topics/cultureandsport/historic-environment/the-historic-env-wales-bill/?skip=1&lang=cy


Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a thanysgrifiwch!


Rhannu ar:
Twitter   •   Facebook   • Google+   • Linkedin




Rydym hefyd ar gael ar:
Facebook Twitter Google-plus YouTube Facebook Flickr

Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Share this post:

Monday, 8 February 2016

Gigapixel Photography - An Introductory Guide To The Photography, The Creation Of Panoramas And Interactive Virtual Tours






The Royal Commission has been trialing the use of Gigapixel photography to present and virtually interact with sites and landscapes across Wales. Our biggest project to date has been ‘Digital Dissent’, the creation of a 'virtual museum' of Nonconformity in Wales. Here Gigapixel photography was used to create panoramic images that form the basis for virtual interactive tours of four chapels. This workshop provides an introductory guide to Gigapixel - what it is, how to get started, the processes involved and the lessons we’ve learnt.

http://www.welshchapels.org/media/tours/Bethania%20Tour/Bethania%20Tour.html


Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a thanysgrifiwch!


Rhannu ar:
Twitter   •   Facebook   • Google+   • Linkedin




Rydym hefyd ar gael ar:
Facebook Twitter Google-plus YouTube Facebook Flickr

Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Share this post:

Gorffennol Digidol 2016: Gigapixel Photography






A Gigapixel image is one comprising of billions of pixels, enabling you to view detail without the degradation you would see in a normal photograph. Current technology for creating such high-resolution images involves stitching together and rendering a mosaic of digital photographs to create one image - the world’s largest photo to date, that of Mont Blanc, was shot in 2015 and comprises of 70,0000 images and 365 billion pixels, if printed the photo would be 98 metres long and 23 metres high.

The use of Gigapixel photography in heritage is growing and can be undertaken using a standard digital camera and workstation. High-resolution images can be created for landscapes and individual sites as well as documents (e.g. manuscripts and maps). There is also great potential in using these images to create interactive virtual tours.


Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a thanysgrifiwch!


Rhannu ar:
Twitter   •   Facebook   • Google+   • Linkedin




Rydym hefyd ar gael ar:
Facebook Twitter Google-plus YouTube Facebook Flickr

Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Share this post:

Friday, 5 February 2016

Gorffennol Digidol 2016: Prosiect Arloesol I Ddigido Holl Fapiau Degwm Cymru Yw Cynefin






Prosiect arloesol i ddigido holl fapiau degwm Cymru yw Cynefin. Caiff ei ariannu’n bennaf gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri a’i weinyddu gan Archifau Cymru. Gwneir y rhan fwyaf o’r gwaith gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru (LlGC) gan ddefnyddio ei chasgliad o fapiau degwm, sydd bron yn gyflawn, ac mae’n gofyn am gryn ymdrech gadwraethol.

Defnyddir techneg arbennig i wneud y gwaith digido: caiff mapiau mawr eu gosod ar wal grom fagnetig a thynnir eu llun ar gydraniad uchel. Mae hyn yn cynhyrchu delweddau o ansawdd uchel iawn. Mae 800 map o gyfanswm o ryw 1200 wedi’u digido eisoes.

Mae’r holl fapiau a gynhyrchwyd ar gael ar-lein ar wefan cynefin.wales, ochr yn ochr â delweddau o’r holl ddogfennau rhaniad degwm. I gael y gwerth mwyaf posibl o’r adnodd hwn, mae’r wefan yn cynnwys swyddogaethau i drawsgrifio’r mapiau a’r dogfennau drwy gymorth torfol, gyda’r nod o wneud yr holl ddata yn chwiliadwy.

 
Mae’r casgliad cyfan hwn o fapiau degwm wedi’u digido yn cynnig cyfle gwych i edrych ar Gymru yn y 1840au mewn ffordd fwy cyfannol nad oedd yn ymarferol o’r blaen. Nid gweld rheilffyrdd ar fap yw’r unig beth y gallwch ei wneud, gallwch hefyd weld sut y datblygodd y rheilffyrdd. Gallwch weld bod rheilffordd Taf Merthyr eisoes wedi’i chwblhau a bod y lleill, yn mynd i’r dwyrain a’r gorllewin, yn y broses o gael eu hadeiladu. Roedd rhai rheilffyrdd hen iawn yn Llanelli, Abertawe ac ardaloedd diwydiannol eraill, sydd wedi diflannu erbyn hyn. Roedd hefyd rwydwaith o gamlesi a ffyrdd wedi’u rheoli gan dollbyrth. Gall hyn oll gael ei archwilio’n rhwydd yn awr gan ddefnyddio map degwm digidol Cymru.

Mae gan y cyfoeth o wybodaeth a drawsgrifiwyd eisoes botensial enfawr ar gyfer ymchwil a gwneud cysylltiadau â deunydd archifol arall. Datgelir natur cymdeithas, y ffordd nad oedd y rhan fwyaf o bobl yn berchen ar y tir lle roeddynt yn byw. Y nifer bach o dirfeddianwyr mawr oedd y bobl a oedd yn cyfrif, er enghraifft, hwy oedd yr unig bobl bron a gâi bleidleisio. Dyma gyfnod gwrthryfel y Siartwyr a therfysgoedd Beca.
Rhoddir cryn bwyslais ar greu map hawdd ei defnyddio ac ar adborth defnyddwyr, a cheir agweddau gwirfoddoli a marchnata cryf, sy’n cynnig ateb deniadol a chynaliadwy sy’n dod â manteision tymor-hir.

Mae’r prosiect yn cynnwys partneriaid ym maes archifau ar draws Cymru a bydd ffrwyth y gwaith yn cael ei gynnwys ar Gasgliad y Werin Cymru.

Rhyngwyneb daearyddol fydd y wefan derfynol yn LlGC a bydd yn ddigon hyblyg i arddangos rhannau eraill o gasgliad y Llyfrgell, gan weddnewid cyfleoedd mynediad ac ymchwil.


Mae cofrestru ar gyfer Gorffennol Digidol 2016 yn cau Ddydd Gwener, 5 Chwefror. Bwciwch drwy Eventbrite ar wefanGorffennol Digidol 2016.


Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a thanysgrifiwch!


Rhannu ar:
Twitter   •   Facebook   • Google+   • Linkedin




Rydym hefyd ar gael ar:
Facebook Twitter Google-plus YouTube Facebook Flickr

Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Share this post:

Thursday, 4 February 2016

Gorffennol Digidol 2016: Mapio’n Ddigidol Dreftadaeth Lenyddol Caeredin: James Loxley (Prifysgol Caeredin)






Lle hynod o lenyddol yw Caeredin – yn wir, hi oedd y ddinas gyntaf i gael ei dynodi’n Ddinas Llenyddiaeth y Byd UNESCO, rhwydwaith sydd bellach yn cynnwys Prâg, Heidelberg, Dulyn a Melbourne (a Norwich. Peidiwch ag anghofio Norwich.). Mae iddi dreftadaeth hir fel man geni a chartref awduron yn cynnwys Walter Scott, Robert Burns, Robert Louis Stevenson, Muriel Spark a J. K. Rowling. Gall ymwelwyr grwydro drwy ‘Makars’ Court’, a galw heibio Amgueddfa’r Awduron.

Yn fwy na hyn, mae Caeredin wedi cael ei defnyddio’n aml yn lleoliad ar gyfer gweithiau grymus a phoblogaidd, o Heart of Midlothian gan Scott i nofelau a straeon byrion Irvine Welsh a llyfrau Rebus Ian Rankin. Dinas wedi’i hadeiladu o’r gair ysgrifenedig yn ogystal â cherrig yw hi.

Prosiect ar y cyd rhwng ysgolheigion llenyddol, cyfrifiadurwyr sy’n arbenigo mewn cloddio testun, ac arbenigwyr delweddu gwybodaeth yw prosiect Palimpsest. Ei nod oedd darganfod ffordd newydd o gyrchu a rhyngweithio gyda’r dreftadaeth gyfoethog hon. Gan ddefnyddio technegau cloddio testun a geo-leoli ar gasgliadau mawr o weithiau wedi’u digido, a chanolbwyntio ar enwau lleoedd fel marcwyr sy’n dangos cysylltiad llyfr â lle, creodd y tîm gronfa ddata o 46,000 o ddetholiadau o fwy na 500 o weithiau sy’n defnyddio Caeredin yn lleoliad mewn rhyw ffordd neu’i gilydd. Aeth y tîm ati hefyd i greu offer delweddu arloesol a fyddai’n cynnig cyfle i ddefnyddwyr ryngweithio gyda’r data mewn gwahanol ffyrdd. Er i’r prosiect ddechrau fel cysyniad academaidd, gyda nifer o heriau technegol i’w goresgyn, y bwriad fu darparu’r adnoddau ar gyfer defnydd llawer ehangach.

Yng nghynhadledd Gorffennol Digidol eleni, bydd James Loxley yn disgrifio’r heriau a wynebwyd yn ystod y prosiect, a’r hyn a ddysgwyd wrth adeiladu a defnyddio’r adnoddau ar-lein a grëwyd. Bydd yn rhoi sylw hefyd i ddatblygiadau yn y dyfodol, wrth iddynt gynyddu galluoedd yr adnoddau ac ymateb i adborth defnyddwyr.



Mae cofrestru ar gyfer Gorffennol Digidol 2016 yn cau Ddydd Gwener, 5 Chwefror. Bwciwch drwy Eventbrite ar wefanGorffennol Digidol 2016.


Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a thanysgrifiwch!


Rhannu ar:
Twitter   •   Facebook   • Google+   • Linkedin




Rydym hefyd ar gael ar:
Facebook Twitter Google-plus YouTube Facebook Flickr

Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Share this post:

Wednesday, 3 February 2016

Castell Coch Yn Dathlu 125 O Flynyddoedd Mewn Lluniau





Llun o Gastell Coch a dynnwyd yn 1952.

Mae 2016 yn nodi pen blwydd Castell Coch yn 125 oed ac i ddathlu’r achlysur, mae gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru (Cadw) wedi rhyddhau archif o ddelweddau o’r safle wrth iddo ailagor ei ddrysau (Chwefror 2016) ar ôl bod ynghau dros y gaeaf.

Wedi’i ryddhau ar y cyd â Chomisiwn Brenhinol Henebion Cymru, mae’r casgliad o luniau’n ymestyn ar draws cyfnod o ddegawdau, o ailadeiladu’r safle yn 1891 hyd heddiw.

Wedi’i gymryd yn rhannol o archif y Comisiwn Brenhinol (Cofnod Henebion Cenedlaethol Cymru) mae’r casgliad hwn sydd wedi’i ddethol yn unswydd yn cynnwys rhai o’r lluniau hynaf a mwyaf diddorol a dynnwyd erioed o Gastell Coch – o’r lluniau du a gwyn o’r tu mewn a dynnwyd yn y 1940au, i lun Fictorianaidd amrwd o’r castell a dynnwyd pan oedd yn cael ei adeiladu, a hyd yn oed ambell lun hanesyddol a dynnwyd o’r safle o’r awyr.

Hefyd, mae lluniau eiconig o orffennol mwy diweddar y Castell – gan gynnwys llun o’i addasiad ‘Frozen’ diweddaraf ym mis Rhagfyr 2015 – wedi’u cynnwys, i gynnig persbectif modern o’r heneb enwog hon sydd wedi ymddangos mewn cymaint o ffotograffau.

Gyda’i gilydd, mae’r ffotograffau’n dangos sut mae’r dirwedd o amgylch y castell a’r datblygiadau mewn technoleg ffotograffiaeth wedi newid yn ystod y 125 o flynyddoedd.

Bu Castell Coch gyda’i hanes hir a chyfoethog, a adeiladwyd ar weddillion caer ganoloesol a elwid ar un adeg yn ‘castrum rubeum’ neu ‘y castell coch’ – yn adfail am ganrifoedd cyn ei aileni o dan ofal Trydydd Ardalydd Bute a’i bensaer, William Burges.

Ers ei gwblhau yn 1891, mae Castell Coch wedi cael ei drawsnewid o fod yn dŷ haf rhwysgfawr i fod yn heneb ramantus, sy’n croesawu miloedd o ymwelwyr bob blwyddyn.

Meddai Ken Skates, y Dirprwy Weinidog Diwylliant, Twristiaeth a Chwaraeon: “Mae’r casgliad o luniau sy’n dathlu pen blwydd Castell Coch yn 125 oed yn datgelu cyfres o ddelweddau anghyfarwydd, hanesyddol ac unigryw o Gastell Coch drwy’r degawdau mewn ymdrech i ddathlu safle sydd wedi ennyn cymaint o edmygedd am ei bensaernïaeth Gothig ryfeddol a’i apêl hanesyddol.

“Mae’r casgliad yn cynnig hanes o’r castell mewn ffotograffau, gan ddod â hanes y safle ar draws y degawdau’n fyw i ymwelwyr ar-lein a darpar ymwelwyr. Mae hon yn ffordd wych o ddathlu carreg filltir pen blwydd y safle’n 125 oed ac rwyf mor falch bod Llywodraeth Cymru a’r Comisiwn Brenhinol wedi gallu cyflwyno’r casgliad hwn i’r cyhoedd i’w fwynhau.”

Manylyn o dŵr y de ddwyrain yng Nghastell Coch, sy’n dangos y nenfwd.

Llun o’r ystafell wledda ysblennydd, lleoliad sawl cinio a pharti dros y blynyddoedd.

Am ragor o wybodaeth am dâl mynediad ac oriau agor Castell Coch ewch i www.gov.wales/cadw, dewch o hyd i Cadw ar Facebook neu dilynwch @CadwCymru ar Twitter.


Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a chofrestrwch ar gyfer yr RSS porthiant llawn: cliciwch y botwm RSS hwn Tanysgrifiwch i Newyddion Treftadaeth Cymru a thanysgrifiwch!


Rhannu ar:
Twitter   •   Facebook   • Google+   • Linkedin




Rydym hefyd ar gael ar:
Facebook Twitter Google-plus YouTube Facebook Flickr

Twitter Hashtag: #RCAHMWales

Share this post:

LinkWithin